Fundusze inwestycyjne zamknięte a otwarte

Fundusze inwestycyjne stanowią atrakcyjną formę inwestycji, która daje inwestorom liczne możliwości lokowania i pomnażania kapitału. Omawiając zagadnienie związane z funduszami, najczęściej mamy na myśli Otwarte Fundusze Inwestycyjne. Fundusze rozróżniamy na zamknięte (FIZ) i otwarte (FIO) ze względu na kryterium uczestnictwa. Oznacza to, że w zależności od jego rodzaju możemy swobodnie nabyć tytuł posiadania lub dostęp do niego jest ograniczony.

Najbardziej popularnymi i najczęściej występującymi funduszami są fundusze otwarte. Decydując się na inwestycje w/w fundusz nabywamy jednostki uczestnictwa w funduszu – które tożsame są z tytułem uczestnictwa. Warto w tym miejscu podkreślić, że jednostki uczestnictwa nie są w świetle ustawy papierem wartościowym, czyli nie mogą być zbywalne na rzecz innych podmiotów. Niemniej fundusz ma obowiązek ich odkupienia na każde wezwanie uczestnika. Co w praktyce oznacza, że możemy sprzedać posiadane jednostki uczestnictwa w dowolnym, wybranym przez nas momencie. Otwarte fundusze inwestycyjne cechuje także to, iż czas ich funkcjonowania nie jest z góry określony. Oznacza to, że fundusz zależny jest od nastroju i zachowań inwestorów, którzy po przez zwiększone zainteresowanie jednostkami uczestnictwa sprawiają, że fundusz posiada większy kapitał, który może przeznaczyć na inwestycje. Jednak w przypadku, gdy większa ilość inwestorów zacznie wycofywać swój kapitał, wówczas fundusze będą musiały spieniężyć część zainwestowanych aktywów, aby wykupić jednostki uczestnictwa posiadane przez inwestorów. Dla funduszy inwestycyjnych oznacza to, że muszą w taki sposób lokować posiadany kapitał, aby zachować zdolność do szybkiej wypłaty gotówki inwestorom, którzy wzywają fundusz do wykupu ich uczestnictwa – z tego powodu tylko część kapitału może być ulokowana np.: w nieruchomościach.

W przypadku zamkniętych funduszy inwestycyjnych, fundusz emituje certyfikaty inwestycyjne, które pełnią funkcję tytułu uczestnictwa. Istotną różnicą jest fakt, że mogą one być przedmiotem obrotu wtórnego – np: na giełdzie. W przeciwieństwie do otwartych funduszy, zamknięte fundusze tworzone są na z góry określony czas – najczęściej kilku lat, oraz posiadają z góry określony kapitał. Oznacza to, że ilość certyfikatów jest ograniczona i stała. Certyfikaty można nabyć zapisując się na nie podczas debiutu funduszu, ale także w trakcie jego działania operacyjnego, nabywając je w podobny sposób jak akcje spółek giełdowych. Ważką kwestią jest wycena wartości certyfikatów. W przypadku otwartych funduszy praktycznie na bieżąco inwestorzy mogą śledzić wartość swoich jednostek uczestnictwa. W przypadku certyfikatów mamy do czynienia z dwoma mechanizmami/organami wyceny. Pierwszy to wycena przygotowywana przez sam fundusz, jest ona obligatoryjna i udostępniania raz na kwartał. Drugi rodzaj to wycena wartości certyfikatów przez giełdę. Warto jednak pamiętać, że cena certyfikatów na rynku giełdowym będzie zależała od aktualnych nastrojów inwestorów – czyli wielu czynników w tym, popytu, podaży, czy innych czynników zewnętrznych np.: o charakterze emocjonalnym.

Zamknięte fundusze inwestycyjne mają określony czas aktywności na rynku, w związku z tym mogą działać według długoterminowej ustalonej strategii. Ich kapitał jest stały, z tego względu nie musi uzależniać inwestycji od ilości sprzedanych jednostek uczestnictwa – jak w przypadku funduszy otwartych. Jednocześnie należy pamiętać, że certyfikaty wyceniane są raz na kwartał, a wycena oferowana przez giełdę nie musi pokrywać się z rzeczywistą sytuacją finansową funduszu. W praktyce może to prowadzić do dużych wahań wartości certyfikatów, w zależności od informacji udostępnionych w kwartalnych zestawieniach finansowych funduszu.